Consortium TKI-KIEM komt met breed gedragen methode voor integrale weging energie- en milieuprestatie gebouwen

Nieuws - 14 mei 2014 - Webredactie-OTB

Het TKI-KIEM consortium met vooroplopende marktpartijen, brancheorganisaties en onderzoeksorganisaties waaronder het OTB (faculteit Bouwkunde TU Delft), ontwikkelt een methode om energie- en milieuprestaties van gebouwen integraal te evalueren, in relatie met Total Costs of Ownership (TCO). De methode wordt getoetst en toegepast in renovatie- en onderhoudsprojecten met prestatiegerichte aanbestedingen. 

Kick-off
Tijdens een inspirerende kick-off bijeenkomst met rond 50 deelnemers is TKI-KIEM officieel van start gegaan. De aanwezigen vertegenwoordigden vrijwel alle delen van de bouwketen en vormen daarmee een breed draagvlak voor het project. De eerste resultaten zijn voor de zomer beschikbaar.

Kader scheppen voor relatie tussen energie- en materiaalprestatie
Het belangrijke aandeel dat de bouw, toeleverende industrie, transportsector en afvalverwerkende industrie bijdraagt aan de jaarlijkse nationale milieubelasting, laat duidelijk het grote potentieel voor vermindering van de milieubelasting door bouwactiviteiten zien. Dit potentieel kan worden ontsloten door energiebesparing én door productinnovatie. Door het aspect duurzaamheid integraal mee te nemen in het beslissingsproces bij nieuwbouw, en bij renovatie en onderhoud van gebouwen kan dit potentieel worden benut. Hiervoor is een goed onderbouwd, breed gedragen afwegingskader nodig dat recht doet aan zowel energie- als materiaalaspecten. TKI-KIEM wil dit kader scheppen door bestaande methoden en middelen te integreren, aan te scherpen en vervolgens een brede afwegingsmethode te formuleren en in de praktijk te toetsen.

Nieuw belangrijke aspect – milieubelasting als gevolg van materiaalgebruik
Tot nu toe lag de focus vooral op besparingen van energieverbruik om het gebouw te verwarmen, koelen, ventileren en voor warm tapwater bereiding. Omdat deze aanpak al voortvarend wordt toegepast, zijn andere aspecten relatief belangrijker geworden. De milieubelasting als gevolg van materiaalverbruik blijkt inmiddels een relevante factor. Dit vraagt om een meer genuanceerde afweging van de milieubelasting in verschillende levensfasen van een gebouw. Bovendien levert de huidige eenzijdige sturing een risico van afschuiving naar andere aspecten, zoals gezondheid.

Splitsing van methodes onwenselijk
Er zijn momenteel twee milieu-gerelateerde prestatieberekeningen voor gebouwen: de vertrouwde energieprestatie EPG voor de energieprestatie tijdens de gebruiksfase, en de nieuwe materiaalprestatie MPG die kijkt naar milieueffecten van de materialen in het gebouw. Hoewel historisch begrijpelijk, is deze splitsing in twee losse methodes en indicatoren wetenschappelijk gezien onnodig en vanuit duurzaamheids-perspectief onwenselijk. Voor zowel ontwerpers als gebouweigenaren ontbreekt duidelijkheid om een keuze te maken vanuit een integrale beoordeling vanuit energie- en materialen. Deze onduidelijkheid kan snel leiden tot suboptimale keuzes, in termen van CO2-emissie en kosten, bij zowel renovaties als nieuwbouw. De gescheiden beoordeling van energie en milieu werkt bovendien remmend voor duurzame productinnovatie. Daarom is het wenselijk om op basis van de beschikbare methoden en wetenschappelijke kennis een methodiek te ontwikkelen voor integrale beoordelingen op alle aspecten van Planet waarbij tevens de Profit en People aspecten worden meegenomen.

Breed inzetbaar en eenvoudig hanteerbaar rekeninstrument
Gebouweigenaren, bouw- en onderhoudsbedrijven en toeleverende industrie zijn bezig om duurzaamheid door te voeren in hun bedrijfsvoering. Toch is het nog lastig optimale bouw-, beheer- en onderhoudsstrategieën te formuleren door het gebrek aan ervaring in de markt. Er is daarom een behoefte aan praktijkvoorbeelden voor duurzame bouw-, renovatie- en onderhoudsprojecten. Een brede groep vooroplopende woningcorporaties en onderhoudsbedrijven zal daarom in TKI-KIEM aan de slag gaan met de prestatiegerichte aanbesteding op basis van de duurzaamheidsindicatoren die in het project zijn ontwikkeld. Deze toepassing van de evaluatiemethode in de praktijk zal niet alleen bijdragen aan een brede implementatie van de nieuwe kennis, maar zal ook nuttige feedback opleveren voor de methodiek zelf.

Doelstellingen TKI-KIEM
1) Een integraal afwegingskader voor duurzaamheid van bouw, renovatie en onderhoud door:
- Een methodiek ter beoordeling van milieubelastingen van de gebouw-levenscyclus, door de bepalingsmethodes voor Milieuprestatie van Gebouwen (MPG) en Energieprestatie van Gebouwen (EPG) onder één noemer te brengen
- Met kostenbepaling - Total Cost of Ownership - het Profit-aspect toevoegen aan de methodiek
2) Implementatie van de methodiek in bestaande instrumenten
3) Ervaring opdoen met de methode en instrumenten bij het ontwerpen, renoveren, onderhouden van gebouwen voor het vastleggen van richtlijnen en praktijkvoorbeelden
4) Duurzame productontwikkeling stimuleren door de communicatie tussen vraag en aanbod te faciliteren (verbetering bestaande nationale milieudatabase) 

Consortium en klankbordgroep
Het TKI-KIEM consortium bestaat uit een breed aantal organisaties:
Onderzoekspartners: TUD-Faculteit Bouwkunde, W/E adviseurs, SBK, IMd Raadgevend Ingenieurs
Bouwproductenindustrie en brancheorganisaties: St Gobain/Raab-Karcher, Rockwool, CRH Europe-Sustainable Concrete Centre, Bouwen met Staal (BmS), Bond van Fabrikanten van Betonproducten, Nederlands Verbond Toelevering Bouw (NVTB), OnderhoudNL, Bond Nederlandse Architecten (BNA), Aedes
Corporaties: Portaal, De Alliantie, Ymere, GroenWest, Rochdale, Woonbron, Provides, WonenBrebrug
Bouw- en onderhoudsbedrijven: Heijmans, Rutges Vernieuwt, Talen, Hagemans, Smits, Hurks, Willems, Burgers van der Wal, Vastbouw, Van Wijk, Weijman

W/E adviseurs is penvoerder en coördinator van het project. Een klankbordgroep helpt het draagvlak te borgen. Leden zijn onder andere Ministerie BZK, RVO, Bouwend Nederland en de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht. TKI-KIEM wordt mede gefinancierd vanuit TKI-EnerGO, de Topsector Energie en Gebouwde Omgeving.

Meer informatie
Ga voor meer informatie naar www.tki-kiem.nl.
Of neem contact op met Ad Straub of Arjen Meijer.