’Facebook voor gebouwen’ vereenvoudigt databaseonderzoek

Nieuws - 19 januari 2017 - Communication BK

Opsporen van architectuurfoto’s in digitale archieven is met de huidige techniek vaak zoeken naar een speld in een hooiberg. Een ‘Facebook-tool voor gebouwen’ moet daarin verandering brengen. Twee post docs gaan het ontwikkelen met een beurs van de Volkswagen Foundation.

Het gaat er in het ArchiMediaL-project in de eerste plaats om de uitvoering van complexe zoekopdrachten mogelijk te maken. Maar misschien nog wel belangrijker is dat wordt onderzocht hoe dat nieuwe inzichten kan opleveren over de geschiedenis van architectuur en stedenbouw. ArchiMediaL moet het mogelijk om in verzamelingen van tienduizenden foto’s naar bepaalde typen gebouwen of gebouwdetails te zoeken. Algoritmes die dat mogelijk maken worden nu vooral voor gezichtsherkenning gebruikt. “We willen een soort Facebook-tool ontwikkelen die hetzelfde doet in databases met foto’s van gebouwen”, verduidelijkt hoogleraar Carola Hein (History of Architecture & Urban Planning). “Daarmee kunnen we enorm veel tijd en geld uitsparen.”

De Volkswagen Foundation stelt een beurs van 450.000 euro beschikbaar voor het interdisciplinaire onderzoek. Daarmee kunnen twee postdoctorale onderzoekers aan het werk. In het ArchiMediaL-project werkt de faculteit Bouwkunde Delft samen met Jan van Gemert (EWI Delft), Victor de Boer (Vrije Universiteit Amsterdam), Dirk Schubert (HafenCity Universiteit Hamburg) en Beate Löffler (Duisburg-Essen Universiteit).

Een algoritme voor gebouwherkenning kan een bijzonder handig hulpmiddel zijn bij vergelijkend, grensoverschrijdend onderzoek. Een speurtocht in de Delftse database Colonial Architecture & Town Planning wordt daarmee bijvoorbeeld een fluitje van een cent. In het online archief bevinden zich duizenden gedigitaliseerde foto’s, films en documenten over koloniale architectuur en stedenbouw uit de periode 1850-1970. 

Wie wil weten hoe de Nederlandse bouwkundige invloed zich verspreidde via koloniale architectuur kan met een speciaal geprogrammeerd algoritme zoeken op specifieke architectuurkenmerken – in plaats van met willekeurige zoektermen. Het opsporen van een kerk uit de koloniale tijd in een verzameling tekeningen, plattegronden en wordt ook een koud kunstje.

Een algoritme dat architectonische elementen kan herkennen kan ook helpen taalbarrières te overwinnen. Een zoekterm die naar gebouwen kijkt heeft geen probleem met het herkennen van lettertekens. Die kan dus zelfs gebouwen in Tokyo vinden als ze in een andere taal zijn beschreven. Vergelijken van de wereldwijde aanpak van waterfronts In online databases is ook een mogelijkheid. “Zulke zoekmiddelen zijn krachtig, maar ze kunnen ook bijdragen aan bevestiging van bestaande machtsstructuren. Het onderzoek koppelt daarom aan de computerwetenschapper een geesteswetenschapper, die getraind is in de geschiedenis van architectuur en stedenbouw. De architectuurhistoricus begeleidt de computerwetenschapper vanuit ethisch perspectief”, vertelt Hein. “We willen voorkomen dat digitalisering een eigen leven gaat leiden. Dit onderzoek moet ons meer grip geven op collecties en beeldgericht onderzoek.”

 

Voor het ArchiMediaL-project worden Delftse promovendi aangesteld bij de leerstoel Geschiedenis van de Architectuur en Stedenbouw (1 fte) en bij de faculteit EWI (0,5 fte). De VU Amsterdam (0,5 fte) levert de computerwetenschapper.