Prof.dr. W.A.J. Vanstiphout

Hoogleraar Design as Politics - Afdeling Urbanism
 
“In de politiek bestond er lange tijd te weinig kennis van ontwerp. Dat komt goed uit, dacht men bij de TU Delft, want bij ontwerp is ook te weinig kennis van politiek. Eind 2009 werd bij de Faculteit Bouwkunde de leerstoel Design as Politics opgericht. Als enige niet-ontwerper, met veel kennis uit de praktijk en architectuurgeschiedenis, kwam ik aan het hoofd van deze leerstoel te staan.


Wij geven onderwijs over en behandelen actuele onderwerpen, bijvoorbeeld: Wat komt er in de plaats van de Verzorgingsstaat?Om alle perspectieven te begrijpen en actuele onderwerpen aan te pakken, moet je als hoogleraar ook een actieve rol spelen in het maatschappelijk debat. Ik schrijf stukken, zit in adviesraden, geef lezingen en probeer het publieke debat belangrijk te maken.

Actuele maatschappelijke onderwerpen

In onze afstudeerstudio’s  krijgen studenten een jaar de kans om een onderwerp goed te bestuderen. Er worden maatschappelijke onderwerpen behandeld die hoog op de politieke agenda staan. Bijvoorbeeld geldstromen, de gevolgen van financiële crisis en de rol die architecten daarin spelen. Een actueel thema is decentralisatie en wat er gebeurt als de verzorgingsstaat zoals we die kennen een minder grote rol krijgt. Het zijn geen specifieke technisch opgaven, maar lessen waarin je nadenkt over een maatschappelijke opgave van waaruit je een ontwerp maakt. 

Een hele wereld

Die wereld verkennen en het laten leiden tot iets concreets is niet zomaar een opgave. Het is een hele uitdaging om tijdens het gehele proces die spanningsboog vast te houden. Ieder verliest zichzelf daar weleens in. Tegen studenten zeg ik altijd dat het goed is om vanaf het begin te ontwerpen. Meestal een hoge drempel in de beginfase, maar fouten maken kan en mag in die fase. Door vallen en opstaan, leer je meer.  

Nieuwe blik

Voor alle studenten hoop ik dat ze op een hele andere manier naar hun vak gaan kijken. Dat ze ervaren en zien hoe een ontwerp een middel is om de maatschappij te veranderen. Als ontwerper heb je de mogelijkheid om op een autonome en vrije manier invloed uit te oefenen.
Ik zie mijzelf niet als iemand die anderen leert hoe je een dienst verleent. Juist die eigen ideeën, denkbeelden en eigen insteek is zo leuk. Ik leer studenten hoe ze een probleem en oplossing zo eerlijk en helder mogelijk kunnen beschrijven. In dat proces probeer ik ze zich te laten houden aan hun eigen ambities. Daar krijg je zelfbewuste mensen met een brede opvatting van die de context begrijpen en durven laten zien. De geschiedenis is daarin een belangrijk aspect: een schat aan voorbeelden en ervaringen. Je kunt maar weinig voorspellen. Dingen lopen op duizenden manieren af, dat heb je niet in de hand. Je kunt er wel losser en strategisch mee omgaan.

Trots

Ik ben erg trots op studenten die ik zie veranderen en op het feit dat veel studenten van de afgelopen jaren op de gekste manieren allemaal goed terecht zijn gekomen, terwijl de werkeloosheid is gestegen. Tijdens de opleiding brengen wij ze al in contact met bureaus en andere initiatieven waar zij tot hun recht komen. Als ze weggaan houd je je hart toch een beetje vast, toch vinden ze elke keer weer manieren om aan het werk te komen en eigen initiatieven te ontwikkelen. Mooi om te zien.

Ondertussen gaan wij hier verder. Zo hebben wij onlangs een prachtig nieuw boek uitgebracht Design and Politics. Are we the World. Het gaat in op hoe Nederlands ontwerp internationaal sterk is geworden en wordt bekeken. Wat exporteer je eigenlijk zowel fysiek als qua houding? Wat zijn de lessen en bijvangst? Een mijlpaal , wij hebben er lang aan gewerkt. . Wellicht een begin van iets nieuws waarvan ik hoop dat er veel nieuwe debatten uit ontstaan.” 

Hoe kom je van iets wat heel breed is tot een concreet ontwerp? Ook al willen we deze twee werelden bij elkaar brengen, er zit een hele wereld tussen waarin je veel ontdekt. Dat begint eerst met vage en abstracte noties, maar uiteindelijk leidt dat tot een gebouw ontworpen volgens technische maatstaven.

W.A.J. Vanstiphout

Wouter Vanstiphout