Tien jaar geleden studeerde Doris van Halem af op de keramische potfilter. Het werd één van de grootste hygiëne-interventies, met een systeem dat schittert in eenvoud. Een aardewerken pot met hele kleine gaatjes die grotere micro-organismen, zoals bacteriën en protozoa, uit het water filtert. Inmiddels worden de potten in heel veel fabrieken ter wereld geproduceerd, telkens met lokale materialen. Alleen kunnen ze geen virussen uit het water filteren, terwijl die allerlei watergerelateerde ziektes veroorzaken, zoals hepatitis. Gelukkig ontdekte van Halem tien jaar geleden nog iets anders. 

Toevallige ontdekking

Doris van Halem ontdekte het per toeval tijdens haar afstuderen op keramische potten in Ghana, Cambodja en Nicaragua. In deze aardewerken potten wordt altijd een klein beetje zilveroplossing gebruikt, en tijdens een studentenproject keek Van Halem naar verschillen tussen filters met en filters zonder zilver. “Zilver heeft iets magisch. Veel mensen gebruiken het in allerlei producten omdat men aanneemt dat het een desinfecterende werking heeft. Maar we weten helemaal niet of het echt werkt tegen virussen. Van dat mysterie wilde ik af. En wat zag ik? Op de filters die langer in gebruik waren en die niet behandeld waren met zilver, ontstond biofilmgroei: organisch materiaal en bacteriën bleven steken op de binnenkant van het filter, leefden daar verder en groeiden. Na een paar maanden bleek dat deze filters meer virussen gingen verwijderen.” In het TU Delft Waterlab probeerde Van Halem deze bijvangst van haar afstuderen te toetsen, maar het was winter en te koud. De test ging niet zoals het moest. Dus besloot ze haar ontdekking in het achterhoofd te houden, tot de tijd rijp was om ermee aan de slag te gaan. En nu is het zover, met het Delft Global Research Fellowship. 

Impact

Met haar tien jaar ervaring in wetenschap voor ontwikkelingslanden is Van Halem één van de experienced projectleiders van Delft Global. “Ik vind de relevantie van mijn werk belangrijker dan de gemiddelde onderzoeker. Het is een niche, je kunt een heel groot verschil maken met wat je doet. Aan ene kant wordt er vanuit de academische wereld soms een beetje op neergekeken, in de tropen is het gewoon veel moeilijker om een hoog niveau te halen met je onderzoek. Maar als je ontdekt wat de uitdagingen zijn – bijvoorbeeld de condities ter plekke – dan kun je enorme impact hebben met het werk dat je verzet. En je hebt heel veel te leren aan anderen. We zijn in Delft één van de beste van de wereld in dit vakgebied, en dat merk je ook in communicatie met anderen. Daarin kun je echt verschil maken.”

Goede raad

Welke tips heeft zij voor beginners op dit vlak? “Te vaak wordt gedacht: als de technologie goed is, dan slaagt hij vast. Maar het gaat niet alleen om de toepassing, er zijn altijd harde randvoorwaarden waarbinnen iets uiteindelijk moet gaan functioneren. Bijvoorbeeld dat het warmer is, een andere luchtvochtigheid, niet 24 uur per dag elektriciteit. Houd daarom al vroeg rekening met context en de condities ter plekke, en neem een analyse hiervan mee in je onderzoeksprogramma.” Een andere tip is de challenge test. Hiermee onderwerp je je technologie aan de typische condities ter plekke en kun je dit proces zelfs versnellen. “Dan kom je er niet pas twee jaar na je onderzoeksperiode achter wat bijvoorbeeld het effect van warmte is, en kun je nog iets met die informatie.”  

Gepubliceerd: november 2018


Contact




Co-workers:
Elvin Karana, Ger Koper, Gertjan Medema and Katie Camille Friedma

Partners:
Keramische potfilters worden geproduceerd in lokale fabrieken (Nicaragua)