Delft Centrum van wetenschap

Als Antoni van Leeuwenhoek zich in de tweede helft van de 17e eeuw  manifesteert als onderzoeker is Delft een van de grotere en welvarende steden van de Republiek waar een brede belangstelling voor wetenschap leeft. De brede belangstelling komt ook in uiting in de kunst Johannes Vermeer maakt schilderijen met als titel De Astronoom en De Geograaf, en vader en zoon Van Mierefelt schilderen De anatomische les van Dr. Willem van der Meer.

In de zestiende eeuw ontwikkelen de Lage Landen zich in een hoog tempo, de welvaart neemt snel toe door innovaties en specialisatie in verschillende sectoren als de landbouw en visserij. Veel producten worden geëxporteerd via het uitgebreide handelsnetwerk  naar alle delen van Europa. De ontwikkeling beperkt zich niet tot de steden, ook het platteland profiteert. Ook komt het onderwijs tot ontwikkeling; in Antwerpen zijn er rond 1560 al 150 private scholen waar in het Nederlands les wordt gegeven.

Het is ook de periode van grote maatschappelijke onrust. De Nederlanden zijn onderdeel van het Spaans-Habsburgse rijk waar protestanten actief worden vervolgd en de oorlog van Spanje tegen Frankrijk zorgt voor hoge belastingen. De onvrede mondt halverwege de 16e eeuw uit in de opstand tegen Spanje. Delft is een centrum van de opstand, prins Willem van Oranje leider van de opstand woont er in het Prinsenhof, waar hij in 1584 wordt vermoord.

1557-1559: pestepidemie in Delft

De arts Pieter van Foreest wordt aangesteld als stadsgeneesheer. Van Foreest breekt met oude gewoontes om uit te gaan van historische teksten maar baseert zijn behandelingen op eigen waarnemingen. Deze legt hij vast in een lange reeks van publicaties. Tijdens de pestepidemie sterft ongeveer 20% van de bevolking.

1586: publicatie De Beghinselen der Weeghconst (De principes van de Statica)

In dit boek beschrijft ingenieur Simon Stevin een experiment dat hij samen met Jan Cornets de Groot (burgemeester van Delft) vanaf de toren van de Nieuwe Kerk heeft uitgevoerd. Door het laten vallen van 2 loden ballen van verschillend gewicht tonen zij aan dat zwaardere en lichtere voorwerpen even snel vallen. Aristoteles had het fout.

1596: π tot op 32 decimalen

Ludolph Van Ceulen geboren in Hildesheim Duitsland, vestigt zich in 1562 in Delft als schermleraar en noemt zich later ook rekenmeester. In 1596 verschijnt zijn boek Van den Cirkel waar hij (internationale) faam mee wint en hij het (wiskundige) getal π tot op 32 decimalen nauwkeurig bepaalt. Een wereldrecord.

1600: de Duytsche Mathematique

In 1600 zijn Stevin, De Groot en Van Ceulen betrokken bij het oprichten van de ingenieursschool de Duytsche Mathematique die in Leiden wordt gevestigd. Vanwege de oorlog tegen Spanje is er behoefte aan ingenieurs die verdedigingswerken kunnen aanleggen. Stevin schrijft het lesprogramma, De Groot wordt bestuurder en Van Ceulen docent wiskunde.

1608: uitvinding van de telescoop

Na de uitvinding van de telescoop in de Republiek, is er in 1609 als sprake van telescopen van Delftse makelij. Deze worden waarschijnlijk gemaakt door Evert Harmanz Steenwijk lenzenslijper in Delft. Rond 1650 is Johan van der Wyck in Delft, een militair ingenieur die zich manifesteert als een internationaal befaamde vervaardiger van tele- en microscopen.

1614: Anatomisch Theater

In Delft is een grote interesse in de medische wetenschap, al in 1614 stichtte de stad een anatomisch theater, een plek waar nieuwe medische technieken worden gedemonstreerd en experimenten worden uitgevoerd. Hier zetelde ook het chirurgijnsgilde. Daarnaast waren er in Delft een aantal naturaliënkabinetten die grote vermaardheid bezaten en door binnen- en buitenlandse geleerden werden bezocht.

1633: Jacob Spoors

In 1633 onderzoekt Jacob Spoors - landmeter in Delft – tot hoever hij ’s nachts nog de vlam van een kaars kan waarnemen, als analogie voor een ster. Aangezien het licht van een ster door een vacuüm reist, concludeerde hij dat sterren kleiner moeten zijn dan eerst werd aangenomen. Hij publiceert zijn bevindingen in 1638. Antoni van Leeuwenhoek heeft enige tijd bij hem gewerkt als assistent landmeter. Telescoop- en microscoopmakers Evert Harmanz Steenwijk en Johan van der Wyck zijn goede bekenden van Spoors.

1666: Reinier de Graaf

Reinier de Graaf is in 1666 een internationaal bekend medisch onderzoeker als hij zich in 1666 als arts in Delft vestigt. Hij heeft baanbrekend onderzoek gedaan naar de bouw en functie van de mannelijke en vrouwelijke geslachtsorganen. De Graaf introduceert als corresponderend lid Antoni van Leeuwenhoek bij de Royal Society in London.