Jan van den Berg

Functie

Hoogleraar Cyber Security bij TBM en EWI. Tevens: wetenschappelijk directeur van de Cyber Security Academy in Den Haag. Sinds 1 juli 2015 Hoogleraar Cyber Security aan de Universiteit Leiden.

Privé?

'Ik ben getrouwd met Anneke, zij is psycholoog bij het NIDOS. We hebben samen drie volwassen zoons: Mark (hovenier en bergbeklimmer), Paul (architect) en Erik ( journalist). Hardlopen is mijn grote passie. In 2015 heb ik voor de 25e  keer op rij de Marathon van Rotterdam gelopen. Pianospelen vind ik ook leuk, maar daar heb ik momenteel (te) weinig tijd voor. Verder heb ik iets met apparatuur die het weer meet. Ik vind het grappig om de natuur in de gaten te houden, dus ik heb bijvoorbeeld een barometer, een hygrometer en een weerstation. Als kind wilde ik graag uitvinder worden. Die droom heeft uiteindelijk vorm gekregen in mijn hoogleraarschap, na een lange weg via elektrotechniek, wis- en natuurkunde, politiek, computer science (i.h.b. kunstmatige intelligentie), econometrie en wetenschap in het algemeen.'

Mooiste gebeurtenis uit uw carrière?

'De samenwerking met Uzay Kaymak op het gebied van probablistisch fuzzy systemen in mijn tijd aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. We hebben over dit theoretisch kader in de kunstmatige intelligentie veel papers geschreven, en een fantastische publicatie in 2012. Jarenlang hebben we intensief echt fundamentele science bedreven, in een dynamische mix met studenten en medewerkers, en dat geeft enorm veel voldoening. Ook mijn benoeming tot hoogleraar Cyber Security is een grootse ervaring. Ik promoveerde pas op mijn 44e, dus dan denk je niet meer aan een hoogleraarschap. Dat het toch gebeurde, op mijn 62e, was echt emotioneel. Het is een bekroning op mijn werk en opent deuren voor mooie initiatieven.'

Grootste uitdaging?

'Een grote groep mensen laten begrijpen waar het bij internetveiligheid in essentie om gaat. Niemand heeft namelijk een beeld van het totale internetgebruik en de daaraan gekoppelde risico’s: de drie miljard gebruikers niet, maar ook de politiek niet. Cyber Security is een complex domein, dat nu nog te veel ad hoc wordt benaderd. We worden elke keer weer verrast door incidenten zoals de NSA-schandalen en de politiek holt van incident naar incident. Het is de uitdaging om een holistische view te ontwikkelen waarmee we de risico's van Cyberspace structureel kunnen aanpakken. Daarbinnen wil ik, middels eigen onderzoek, meer bewustzijn creëren voor de cyber situation - want dat is een eerste vereiste. Het is mijn droom om de basis te leggen voor een internetvorm waarbij de risico's acceptabel zijn. Daarom leiden we mensen op in bijvoorbeeld de Cybersecurity Academy, gaan we een 3TU Master oprichten en werken we met research die helder gepositioneerd is, waarbij iedereen het totaalplaatje leert begrijpen.'

Leukste aan uw werk?

'Teamplayen; dat is zó boeiend! Onlangs hadden we de eerste pilot rond de ontwikkeling van het Cyber Security Masterprogramma binnen de Academy. We waren met twintig enthousiaste mensen uit het bedrijfsleven, de wetenschap en de overheid bijeen om elkaars vakgebied beter te leren kennen. De geestdrift spatte ervan af, en het is geweldig om daar zelf een bijdrage aan te mogen leveren. Onderzoek met jonge promovendi mogen doen is eveneens fantastisch. Het is zo'n voorrecht om op een universiteit te mogen werken waar altijd wat gebeurt. In zo'n dynamische omgeving liggen de kansen voor het oprapen.'

Waarom Delft?

'De regio Delft, met daarin politiek Den Haag, is dé plek als het gaat om safety and security vraagstukken. Daar komt bij dat ik het LDE-center (een strategische alliantie van de Universiteit Leiden, TU Delft en Erasmus Universiteit) voor dit vakgebied trek. Binnen dat geheel is Delft met z'n technische opleidingen the place to be. Het feit dat ik zelf ook aan de TUD heb gestudeerd, maakt Delft natuurlijk extra bijzonder.'

Beste eigenschap?

'Mijn enthousiasme en vermogen tot acceptatie. Ik kan goed omgaan met tegenslagen en sta open voor verschillen tussen mensen. Gebrek aan tolerantie vind ik vreselijk. Verder ben ik positief ingesteld, hou ik van samenwerken en ben ik flexibel.'

Minst goede eigenschap?

'Ik heb zwak autistische trekjes, in de zin dat ik in mijn enthousiasme als techneut soms vergeet dat er ook mensen zijn die er anders in staan. Moeilijk nee kunnen zeggen is ook een minpuntje van mij, al begin ik dat nu, noodgedwongen (!), wat beter te leren.'

Welk onderwerp hoort volgens u hoog op de politieke agenda?

'Internetveiligheid. Het verkeer op de weg, in de lucht en op het water is allemaal behoorlijk goed geregeld, maar op het internet is het een chaos en zitten we op de blaren. De politiek moet de problemen daaromtrent dus serieus nemen. Laten we overigens niet vergeten dat het internet ook prachtige mogelijkheden biedt. Het is dus een kwestie van balanceren tussen kansen en risico's.'

Inspiratiebron?

'Toen ik nog natuurkunde studeerde, was Einstein mijn held. Ik was verrast door zijn originaliteit van denken en vind hem nog steeds geniaal. Later ben ik Darwin gaan lezen, the origin of species, en achteraf vind ik dat het mooiste wetenschappelijke boek dat er bestaat. Darwin zag de complexiteit van de natuurlijke ontwikkeling. Het grappige is dat ik hem nu met genetische algoritmes - een techniek om optimalisatievraagstukken op te lossen - naspeel op de computer. Daardoor raak ik nog meer overtuigd dat wat Darwin gezegd heeft, daadwerkelijk klopt. De natuur als fenomeen is eveneens een inspiratiebron. Als kind ben ik in een groene omgeving opgegroeid en probeerde ik de natuur te doorgronden. Dat deed ik op mijn eigen manier, door steigers en boten te bouwen. Alleen gaf Darwin me later totaal andere inzichten.'

Levensfilosofie?

'Begin jaren tachtig heb ik met mijn gezin in Mozambique gewoond om te strijden voor solidariteit. Dat idealisme eindigde in een grote desillusie, maar de tijd in Afrika heeft me wel geleerd om niet alleen naar de toekomst te kijken, maar ook van het heden te genieten. Later is pas later, en je leeft nu. De boeken van Hermann Hesse zijn wat dat aangaat favoriet: die gaan over de zoektocht naar de balans in jezelf tussen de serieuze mens en de flierefluiter.'