Langetermijnstrategie Coronabeleid

De overheid denkt na over het coronabeleid voor de lange termijn. De afgelopen periode is gebleken dat de Omikronvariant wel besmettelijk is, maar dat het aantal ziekenhuisopnames beperkt blijft. Het kabinet heeft dan ook besloten om de coronamaatregelen af te bouwen. Wel is er een kans dat in de toekomst de ziekenhuisopnames zullen stijgen. Bijvoorbeeld wanneer het najaar begint of wanneer een nieuwe variant zich verspreidt. De overheid houdt rekening met verschillende mogelijke scenario’s.

Moet de overheid in deze scenario’s coronamaatregelen invoeren? Welke doelen moet de overheid eigenlijk nastreven met het coronabeleid? En op welke indicator moet er gestuurd worden? De antwoorden op deze vragen zijn belangrijk om te komen tot goed beleid.

 

 

 

Het onderzoek

Populytics heeft in februari 2022 twee preferentieonderzoeken uitgevoerd in opdracht van de Gedragsunit van het RIVM om de volgende vragen te beantwoorden:

  1. Welke maatschappelijke doelen vinden burgers van belang bij het coronabeleid?

  2. Welke maatregelen vinden burgers wenselijk en/of acceptabel in vier verschillende scenario’s?

  3. Op welk moment vinden burgers dat de overheid moet besluiten tot het invoeren van maatregelen?

  4. Welke voorkeuren hebben burgers ten aanzien van het proces van besluitvorming over het beleid?

Populytics is een startup van de TU Delft en specialiseert zich in het meten van preferenties van individuen via de methode Participatieve Waarde Evaluatie (PWE). De essentie van een PWE is dat burgers een advies kunnen geven over een keuzevraagstuk van de overheid. Burgers worden als het ware op de stoel van een beleidsmaker gezet. Het keuzevraagstuk van een overheid wordt nagebootst in een online omgeving. Vervolgens wordt aan burgers gevraagd wat zij zouden adviseren als zij in de schoenen van de beleidsmaker zouden staan. Dit onderzoek is een opvolger van een eerder preferentieonderzoek waarin 36.000 Nederlanders meedachten over hoe de coronamaatregelen zouden moeten worden opgeschaald bij een opleving van het virus (Mouter et al., 2021a).

We hebben twee PWE experimenten uitgevoerd. In het eerste experiment hebben we vier scenario’s voorgelegd over hoe de pandemie zich kan ontwikkelen. Burgers gaven advies over de inzet van maatregelen per scenario. Deelnemers kregen informatie over de mate waarin de kans kleiner wordt dat het (te) druk wordt in de ziekenhuizen als de maatregel wordt ingevoerd. Vervolgens vroegen we wat zij hun overheid zouden adviseren en waarom zij dit zouden adviseren. Het gaat om de volgende vier scenario’s:

  1. Een situatie waarin het virus onder controle is. Er liggen weinig mensen met corona in het ziekenhuis. Ziekenhuizen hoeven geen operaties uit te stellen. Er is ook geen gevaarlijke nieuwe variant van het virus die problemen veroorzaakt.
  2. Een situatie waarin het virus zich sneller verspreidt in het najaar waarbij vooral kwetsbare mensen en mensen die niet gevaccineerd zijn in het ziekenhuis terechtkomen. In dit scenario neemt de druk op de zorg toe.
  3. Een situatie waarin in een ander land een nieuwe besmettelijkere variant van het virus is gevonden. Het is nog niet duidelijk hoe ziekmakend deze variant is. Het kan meevallen en dan gebeurt er niets met de druk op de zorg, maar het kan ook tegenvallen en dan neemt de druk op de zorg sterk toe.
  4. Een situatie waarin in een ander land een nieuwe besmettelijkere variant van het virus is gevonden die ook ziekmakender is. In deze situatie is het zeker dat de druk op de zorg enorm zal toenemen als de overheid niet snel extra maatregelen neemt.

In het tweede PWE experiment onderzochten we de voorkeuren van Nederlanders voor de doelen van het coronabeleid. We vroegen de deelnemers punten toe te kennen aan verschillende doelen die de overheid kan nastreven. Wanneer ze een doel steunden, konden ze er veel punten aan toekennen. We vroegen hen eerst om maatschappelijke doelen van het coronabeleid te prioriteren. Daarna vroegen we hen om doelen die gaan over het verdelen van de lasten van coronabeleid te prioriteren. Als laatste vroegen we hen om doelen over het nemen van besluiten te prioriteren. Een deel van de deelnemers kreeg ook informatie over welke maatregelen bij deze doelen zouden passen. Op deze manier konden we meten of mensen andere adviezen geven als zij uitgebreidere informatie krijgen. Uit het onderzoek volgt dat het geven van extra informatie in geen van de keuzetaken leidde tot substantieel andere adviezen van deelnemers. Nadat deelnemers hun punten hadden verdeeld vroegen we hen waarom zij hun punten op deze manier hadden verdeeld. De antwoorden op de verdiepende vragen bieden inzicht in de motieven, waarden en rechtvaardigheidsoverwegingen die achter de keuzes van de deelnemers liggen. We analyseren ook of verschillende groepen in de samenleving bepaalde voorkeuren, doelen en waarden delen of hier juist anders over denken.

Voor beide onderzoeken is een representatieve groep Nederlanders benaderd om deel te nemen. Het eerste experiment liep van 3 februari tot 10 februari 2022 en in totaal rondden 2.011 deelnemers de PWE af. Het tweede experiment liep van 18 februari tot 1 maart 2022 en in totaal rondden 2.958 deelnemers de PWE af.

 

Belangrijkste resultaten en bevindingen

 

Vergelijken van verschillende vormen van draagvlak

In de twee experimenten die we in dit onderzoek uitvoerden, zijn deelnemers op twee verschillende manieren gevraagd naar draagvlak voor coronamaatregelen. In het eerste experiment vroegen we hen naar wat ze zelf zouden kiezen als ze op de stoel van de bestuurder zouden zitten (actief draagvlak); in het tweede experiment vroegen we een andere groep deelnemers per maatregel in hoeverre zij deze acceptabel zouden vinden als de overheid daartoe besluit (passief draagvlak).

We zien in de eerste drie scenario’s dat het percentage deelnemers dat actief voor een maatregel zou kiezen lager is dan het percentage dat de maatregel zou accepteren als de overheid daartoe besluit. Wij concluderen hieruit dat een substantiële groep burgers zelf liever wat meer risico accepteert (men kiest minder maatregelen) als men vanuit de rol van een beleidsmaker (ook voor anderen) moet besluiten, maar desondanks achter bepaalde maatregelen staat als die door de overheid worden ingevoerd en dus van bovenaf worden opgelegd. In het vierde scenario zien we dat het percentage deelnemers dat ingrijpende maatregelen zoals het sluiten van scholen, horeca en sportgelegenheden adviseert dan wel acceptabel vindt erg laag is. Het valt op dat deelnemers in experiment 1 en experiment 2 de maatregelen nagenoeg op dezelfde manier rangschikken. Dus maatregelen die in experiment 1 het vaakst worden geadviseerd door deelnemers, worden ook als de meest acceptabele maatregelen gezien door de deelnemers aan experiment 2.

 

Burgers vinden in toenemende mate dat hun voorkeuren moeten worden meegewogen

De uitkomsten van het onderzoek vormen een puzzelstukje van de puzzel die de regering moet maken. Uiteraard worden er ook andere onderzoeken gedaan en de regering neemt ook andere elementen mee in de afweging. 23% van de deelnemers vindt dat de adviezen van burgers zwaarder moeten wegen dan de adviezen van wetenschappers of dat zelfs alleen naar burgers geluisterd moet worden. In een onderzoek naar versoepeling van coronamaatregelen in mei 2020 was dat slechts 5%. Burgers vinden dus in toenemende mate dat hun voorkeuren moeten worden meegewogen in beleid. Aan de andere kant vindt ongeveer 40% van de deelnemers dat adviezen van wetenschappers belangrijker moeten zijn dan de adviezen van burgers. In mei 2020 was dit nog 70%. Veruit de meeste deelnemers vinden dat zowel adviezen van burgers als adviezen van wetenschappers moeten worden meegewogen door de politiek in de besluitvorming over coronamaatregelen.

Meer dan 70% van de deelnemers vond de Participatieve Waarde Evaluatie een goede methode om burgers te betrekken bij keuzes die de overheid moet maken rond coronabeleid. 5% van de deelnemers vond dit juist geen goede methode. Meer dan 60% van de deelnemers zegt dat het uiteindelijke besluit voor hen beter te accepteren zal zijn doordat de overheid via dit onderzoek op grote schaal burgers betrekt bij coronabeleid, terwijl 9% aangeeft dat het feit dat de overheid dit onderzoek laat uitvoeren geen effect heeft op hun acceptatie van besluiten over coronabeleid.

FAQs

 

Photo by Andrea Rapuzzi on Unsplash.

 

/* */