Culturele diversiteit maar ook een mix van mensen met verschillende vakgebieden op de werkvloer kan de creativiteit ten goede komen. Het leidt ook nogal eens tot misverstanden, stereotypering en onbegrip. Vaak zijn teamleden zich niet eens bewust van hun eigen onderliggende drijfveren, wat het moeilijk maakt om een cultuuromslag te realiseren. Een simulatiespel kan helpen bij die bewustwording. 

Cultuurverandering

Rens Kortmann doet onderzoek naar hoe games en kunst kunnen bijdragen aan cultuurverandering. Kortmann: “Met een simulatiespel worden mensen bewust gemaakt van hun onbewuste gedrag en houding en dat zorgt voor meer begrip en komt de werkrelatie ten goede”. Een spel wat hij onlangs nog inzette voor zijn onderzoek is Bafá Bafá. Dit spel maakt deelnemers bewust van het feit dat diepgaande culturele verschillen het gedrag van mensen in een organisatie kunnen beïnvloeden. Kortmann speelde het spel met groepen Masterstudenten van TU Delft die samenwerken in multidisciplinaire projecten. 

Spel

In het Bafá Bafá spel worden twee culturen gecreëerd: een alfa cultuur die relatiegericht is en een sterke groepscultuur kent, en een bètacultuur met een zeer competitieve handelscultuur. Nadat de deelnemers de regels van hun cultuur leren kennen en hiernaar gaan leven, worden waarnemers en bezoekers uitgewisseld. De resulterende stereotypering, misperceptie en het misverstand is input voor de debriefing. Hoewel het spel al jarenlang succesvol wordt toegepast in honderden organisaties over de hele wereld, is de effectiviteit ervan nooit systematisch onderzocht. Kortmann heeft een methode ontwikkeld om de attitudeverandering te meten die door het spel wordt bewerkstelligd.

Bewustwording

Kortmann ondervroeg de deelnemers vooraf, achteraf en gedurende de simulatie over hun bereidheid om een cultuur te leren begrijpen en in hoeverre zij in staat zijn om met culturele verschillen om te gaan. Analyse van de gegevens laat zien dat er een significant verschil ontstaat in de bereidheid om een cultuur te leren begrijpen. Na afloop van het spel zijn deelnemers daartoe meer bereid. Interessant is ook dat deelnemers na afloop aangeven dat ze vinden dat ze minder vaardig zijn dan zij voorafgaand aan het spel dachten te zijn. Kortmann: “Spelers zijn ‘bewust onbekwaam’ geworden: de eerste stap op weg naar het beter kunnen omgaan met cultuurverschillen in een organisatie.”

Onderbuikgevoel

Dit soort spellen wordt wel aangeduid met ‘persuasive gaming’ en wordt ook veelvuldig gebruikt in de gezondheidszorg om mensen bewust te maken van gedrag. Vernieuwend in het onderzoek van Kortmann en zijn promovenda Annebeth Erdbrink is dat de theorie achter persuasive gaming met kennis uit de sociale psychologie wetenschappelijk wordt onderbouwd. De effectiviteit wordt in kaart gebracht met empirisch onderzoek, terwijl in persuasive gaming nu vooral nog wordt vertrouwd op het onderbuik gevoel. Kortmann: “Het is mooi dat we met deze analysemethodiek de impact beter kunnen toetsen. Het brengt ons weer een stap  dichter bij ons ultieme doel om ontwerpprincipes op tafel te krijgen die helpen om effectieve games in elkaar te zetten die gedragsverandering in de maatschappij teweeg kunnen brengen”.

Meer informatie
Rens Kortmann is universitair docent bij de afdeling Multi-Actor Systems.
Annebeth Erdbrink is promovenda bij dezelfde afdeling.