5 miljoen voor zoektocht naar "ontbrekende schakel" in quantumcommunicatie

Nieuws - 21 augustus 2023 - Communication TNW

De TU Delft en haar Kavli Institute of Nanoscience hebben een subsidie van vijf miljoen dollar ontvangen van de Kavli Foundation voor de financiering van een onderzoeksproject om het quantumequivalent van telecommunicatie te ontwikkelen. Een team van 14 quantumfysici en biofysici gaat op zoek naar een ontbrekende schakel tussen quantumcomputing, -detectie en
-communicatie: een systeem om quantuminformatie over een breed frequentiebereik te verzenden en ontvangen. Dit systeem zou een gestandaardiseerde signaaloverdracht mogelijk maken tussen quantumapparaten, vergelijkbaar met hoe het wereldwijde telecommunicatienetwerk ons tegenwoordig met elkaar verbindt en ons in staat stelt om informatie te delen via internet, Bluetooth, telefoongesprekken en meer. 

Met de aankomende revolutie van quantumcomputers kunnen we complexe problemen waar traditionele computers jaren over zouden doen, in luttele seconden oplossen. Klassieke computers verwerken bits, dat zijn kleine stukjes informatie waaruit gegevens bestaan, aangeduid met een 0 of een 1. Alles wat online wordt gedeeld bestaat uit bits, inclusief WhatsApp-berichten, foto's en TikTok-video's. Qubits, het equivalent van bits die worden gebruikt in quantumcomputers, hebben veel meer mogelijke toestanden, waardoor informatie in de computer complexer en sneller te verwerken is. Het delen van de informatie die is opgeslagen in quantumcomputers en -apparaten is echter nog erg moeilijk.

Frequenties overbruggen
Nu quantumcomputers realiteit worden, ontstaat er een nieuw probleem, zegt projectcoördinator Mazhar Ali: "We hebben geen algemene brug om quantuminformatie van qubits of quantumsensoren over te brengen naar het telecommunicatieweb dat de planeet omringt. Deze brug heet quantumtransductie; het omzetten van quantuminformatie naar een elektromagnetisch signaal dat geschikt is voor telecommunicatie en weer terug. Transductie betekent simpelweg het omzetten van de ene vorm van energie in een andere. Breedbandtransductie, het omzetten van deze informatie over een breed frequentiebereik, is essentieel voor onze samenleving. Het stelt ons in staat om verbinding met elkaar te maken, met elkaar te praten en al onze apparaten gecoördineerd te gebruiken."


Credit: The Kavli Foundation

 

Daarom hebben quantumfysici en biofysici van de Technische Universiteit Delft, QuTech en het Kavli Institute of Nanoscience Delft hun krachten gebundeld om op zoek te gaan naar breedband quantumtransductie. "Huidige computers genereren informatie met een frequentie van een paar gigahertz, terwijl telecomsignalen duizend keer sneller trillen; met honderden terahertz. Maar qubits werken bijvoorbeeld bij relatief specifieke frequenties van vijf tot tien gigahertz. Dat betekent dat we een brug moeten vinden van het qubitbereik van een paar gigahertz naar het telecombereik van honderden gigahertz,‚ÄĚ zegt Ali. "Maar anders dan hedendaagse computergegevens met een satelliet verbinden, is er de bijkomende uitdaging om quantummechanische informatie te behouden bij het delen van het signaal. We zouden graag dezelfde vormen van communicatie gebruiken die we al hebben, met behoud van de informatie uit quantumdeeltjes en hun fase voor een breed frequentiebereik."


Quantummaterialen 
Quantummaterialen zoals grafeen en supergeleiders zouden weleens de sleutel kunnen zijn tot quantumtransductie, omdat hun gedrag voornamelijk wordt bepaald door quantumprocessen. "Er zijn veel verschillende soorten quantumovergangen te vinden in quantummaterialen met het juiste energiebereik die we nodig hebben om quantumapparaten te verbinden met telecomfrequenties,‚ÄĚ zegt Ali. "Quantummaterialen lijken dus een logische match als we breedband quantumtransducers willen maken met overgangen die in dit frequentiebereik liggen."

Quantumfysici Mazhar Ali en Simon Gröblacher coördineren samen het project.

Ge√Įnspireerd door het oog
"Een andere plek waaruit we inspiratie halen is de nanobiologie, en het lijkt erop dat daar wat antwoorden te vinden zijn," zegt Ali. "Mijn collega-onderzoekers Marie-Eve Aubin-Tam en Dimphna Meijer van de afdeling Bionanoscience me hebben geleerd dat ons hele lichaam voortdurend bezig is met transductie. Een voorbeeld is het oog: verschillende soorten moleculen in het oog knikken om wanneer er licht op het oog valt. De knik veroorzaakt een kleine chemische verandering, die op zijn beurt een elektrische piek veroorzaakt die helemaal naar de hersenen toe gaat. Omdat zichtbaar licht in het terahertzbereik ligt, blijken deze moleculen al antennes te zijn voor terahertz-signalen. We willen onderzoeken of we deze moleculen kunnen combineren met onze quantummaterialen als sensoren. Deze moleculen zouden dan de overgangen in het materiaal kunnen triggeren die de quantuminformatie doorgeven."

Quantummaatschappij
Over vijf jaar hopen de wetenschappers ten minste één vorm van breedband quantumtransductie te kunnen demonstreren. Ali: "Dit onderzoek neemt een groot risico door een grote uitdaging in de natuurkunde aan te gaan, maar met de grote beloning om impact ta maken op gebieden van quantum-informatiekunde tot medische beeldvorming. We zijn een divers team dat de expertise van een breed scala aan wetenschappers uit verschillende disciplines samenbrengt, zodat we op de lange termijn de quantummaatschappij helpen opbouwen waar we allemaal naar streven. Quantumtransductie is een verrassende ontbrekende schakel waar de bredere wetenschappelijke gemeenschap pas over begint na te denken, en de TU Delft en het Kavli Institute of Nanoscience Delft is de perfecte plek om hieraan te werken."

Quantumfysici Sander Otte en EliŇ°ka Greplov√° zullen samen met acht collega's van de afdeling Quantum Nanoscience hun krachten bundelen met onderzoekers van de afdeling Bionanoscience en van het instituut QuTech.

Kavli Institute Innovation Award
De Kavli Institute Innovation Award is een subsidie van The Kavli Foundation en biedt financiering voor ‚Äėhigh-risk, high-reward‚Äô onderzoeksprojecten.

Lees hier de aankondiging van de Kavli Foundation 
 

Grant coordinators

Simon Gröblacher

Professor


Elianna Kraan

Science Communication Advisor

Sander Otte

Professor

Natalia Chepiga

Assistant Professor

Herre van der Zant

Professor

Ronald Hanson

Professor

Toeno van der Sar

Associate Professor

EliŇ°ka Greplov√°

Assistant Professor

Marie-Eve Aubin-Tam

Associate Professor

Dimphna Meijer

Assistant Professor

Kobus Kuipers

Professor

Yaroslav Blanter

Professor

Gary Steele

Professor